تصفّح مفردات الغيلية الاسكتلندية

a

/ə/

يا

أداة تُستعمل بطرق كثيرة: قبل الفعل، أو كضمير/أداة ملكية، أو كأداة نداء.

a-màireach

/əˈmaːrʲəx/

An latha a thig às dèidh an latha an-diugh.

a-nis

/əˈniʃ/

الآن

في هذا الوقت، في اللحظة الحاضرة.

a-nochd

/əˈn̪ˠɔxk/

Air an oidhche seo, oidhche an latha an-diugh.

a-riamh

/əˈrʲiəv/

Aig àm sam bith san àm a dh'fhalbh; idir (san àm a chaidh).

ach

/ax/

Facal-ceangail a chuireas an aghaidh no a chuireas crìoch air smuain.

agus

/ˈaɡəs/

Facal-ceangail a cheanglas dà rud no dà smuain ri chèile.

aig

/ɛgʲ/

Roimhear a' comharrachadh seilbh no làthaireachd aig ionad.

ainm

/ɛnɛm/

اسم

الكلمة التي يُعرَف بها شخص أو شيء.

air

/ɛrʲ/

Roimhear a' comharrachadh àite os cionn no air uachdar rudeigin, no staid.

Alba

/ˈal̪ˠapə/

An dùthaich sa cheann a tuath de Bhreatainn far a bheilear a' bruidhinn na Gàidhlig.

an

/ən̪ˠ/

الـ

أداة التعريف التي تُسبق الاسم للدلالة على شيء محدد.

an-diugh

/əɲˈd̪ʲu/

An latha anns a bheil sinn an-dràsta.

an-dràsta

/əɲˈd̪ˠraːsdə/

Aig an dearbh mhòmaid seo.

an-dè

/əɲˈdʲeː/

An latha a thàinig ron latha an-diugh.

ann

/aun̪ˠ/

A' comharrachadh àite no gu bheil rudeigin a-staigh no ann am bith.

ann an

/aun̪ˠ ən/

Roimhear a' comharrachadh gu bheil rudeigin a-staigh ann an ionad no staid.

aon

/ɯːn/

A' chiad àireamh; a' comharrachadh aon rud a-mhàin.

beag

/beɡ/

A' comharrachadh rud aig a bheil meud no tomhas ìseal.

beagan

/ˈbeɡan/

Uiread beag de rudeigin; ìre bheag.

bean

/bɛn/

Boireannach, no am boireannach a tha pòsta aig fear.

bha

/va/

Cruth den tràth chaithte den ghnìomhair "bi", a' cur an cèill gun robh rudeigin ann no ann an staid.

bho

/vo/

Roimhear a' comharrachadh tùs, tòiseachadh no gluasad air falbh bho àite.

biadh

/biəɣ/

Na dh'ithear gus beathachadh a thoirt don bhodhaig.

bidh

/bi/

Cruth den tràth theachdail no chleachdach den ghnìomhair "bi".

bliadhna

/ˈbliən̪ˠə/

An ùine a bheir an talamh a' cuairteachadh na grèine, dà mhìos dheug.

can

/kan/

A' cur an cèill le briathran; ag ràdh.

carson

/karˈson/

Facal ceiste a dh'fhaighnicheas mun adhbhar airson rudeigin.

cha

/xa/

Mìr àicheadh a chuirear ro ghnìomhair a tòisicheas air connrag.

chan

/xan/

Mìr àicheadh a chuirear ro ghnìomhair gus àicheadh a chur an cèill.

ciamar

/ˈkʲʰemər/

كيف

كلمة استفهام تُسأل عن الطريقة أو السبيل الذي يحدث به شيء ما.

clann

/kl̪ˠaun̪ˠ/

Òigridh no pàistean; cuideachd sliochd teaghlaich.

cuid

/kutʲ/

جزء

جزء أو قسم من شيء؛ وكذلك «بعض» من الناس أو الأشياء.

cuin

/kʰɯɲ/

متى

اسم استفهام يُسأل به عن الزمن.

càit

/kaːtʲ/

Facal ceiste a dh'fhaighnicheas mun àite.

cànan

/ˈkʰaːnan/

An dòigh anns am bruidhinn no an sgrìobh sluagh gus conaltradh.

cò

/koː/

Facal ceiste a dh'fhaighnicheas mu dhearbh-aithne neach.

cù

/kuː/

Beathach dachaigheil a chumar mar pheata no airson cuideachadh le buachailleachd.

de

/dʲe/

Roimhear a' comharrachadh pàirt de rudeigin no an stuth às a bheil rud dèanta.

do

/də/

إلى

حرف جر يدلّ على الحركة إلى مكان أو إلى شخص، أو على علاقة الملكية.

duine

/ˈd̪ˠɯɲə/

Neach daonna, gu tric fear; cuideachd air a chleachdadh airson neach sam bith.

dà

/d̪ˠaː/

An àireamh a leanas aon; a' comharrachadh dithis no dà rud.

dè

/dʲeː/

Facal ceiste a dh'fhaighnicheas mu rud no gnothach.

dèan

/dʲiən/

A' cur an gnìomh no a' cruthachadh rudeigin.

e

/ɛ/

Riochdair pearsanta san treas pearsa fireann singilte, a' comharrachadh fear no rud fireann.

eadar

/ˈed̪ˠər/

Roimhear a' comharrachadh àite no dàimh am meadhan dà rud.

fada

/ˈfat̪ˠə/

طويل

يدل على شيءٍ له طول كبير أو مدة طويلة.

faic

/faxk/

A' cleachdadh nan sùl gus rudeigin a mhothachadh.

faigh

/faj/

يَحصُل على

أن يحصل على شيء أو يكتسبه.

faod

/fɯːd̪ˠ/

A' cur an cèill cead no comas rudeigin a dhèanamh.

far

/far/

حيث

أداة ربط تدلّ على المكان الذي يكون فيه شيء ما أو حدث فيه.

fear

/fɛr/

Duine fireann; cuideachd air a chleachdadh mar riochdair airson "aon" fireann.

feum

/feːm/

يجب

التعبير عن أن شيئًا ما ضروري أو لا مفرّ منه.

fhios

/is/

Eòlas no mothachadh air fìrinn, air a chleachdadh gu tric san structar "tha fhios agam".

fo

/fo/

تحت

حرف جرّ يدلّ على المكان أسفل الشيء أو على حالة.

gach

/ɡax/

A' comharrachadh a h-uile ball fa leth de bhuidheann.

glè

/ɡleː/

Facal a neartaicheas buadhair, a' comharrachadh ìre àrd.

gu

/ɡə/

إلى

حرف جرّ يدلّ على الحركة نحو مكانٍ أو حدّ.

gu math

/ɡəˈma/

جيدًا

عبارة تدل على حالة جيدة أو درجة عالية.

gun

/ɡən/

Mìr-ceangail a chuirear ro chlàs a tha ag innse gu bheil no gun robh rudeigin fìor.

Gàidhlig

/ˈɡaːlɪkʲ/

Cànan dùthchasach na h-Alba, a bhuineas do na cànanan Ceilteach.

i

/i/

Riochdair pearsanta san treas pearsa boireann singilte, a' comharrachadh tè no rud boireann.

iad

/iəd/

Riochdair pearsanta san treas pearsa iolra, a' comharrachadh grunn dhaoine no rudan.

latha

/ˈl̪ˠa.a/

An ùine bho èirigh na grèine gu laighe na grèine, no aon 24 uair.

le

/lɛ/

Roimhear a' comharrachadh companais, inneal, no seilbh.

leabhar

/ˈl̪ʲoː.ər/

Cruinneachadh de dhuilleagan sgrìobhte no clò-bhuailte ceangailte ri chèile.

mar

/mar/

Roimhear no ceanglachan a' comharrachadh coltais no dòigh.

mas e do thoil e

/mas ɛ d̪ˠə ˈhɔl ɛ/

Abairt mhodhail a chleachdar nuair a thathar ag iarraidh rudeigin.

math

/ma/

جيد

يُشير إلى شيءٍ ممتاز أو مُرضٍ في جودته.

mi

/mi/

Am prìomh riochdair pearsanta san chiad phearsa singilte, a' comharrachadh an neach a tha a' bruidhinn.

mòr

/moːr/

A' comharrachadh rud aig a bheil meud no tomhas àrd.

mòran

/ˈmoːran/

Uiread mòr de rudeigin; àireamh no meud mòr.

nach

/n̪ˠax/

Mìr ceiste àicheil no mìr àicheil ann an clàs eisimeileach.

no

/n̪ˠɔ/

Facal-ceangail a tha a' tabhann roghainn eadar dà rud.

nuair

/n̪ˠuərʲ/

عندما

حرفُ عطفٍ يُشير إلى الزمن الذي يحدث فيه شيءٌ ما.

obair

/ˈopɪrʲ/

Saothair no gnìomh a nithear airson tuarastal no adhbhar.

rach

/r̪ˠax/

ذهب

الانتقال من مكان إلى آخر.

ri

/rʲi/

Roimhear a' comharrachadh ceangal, conaltradh, no dàimh ri rudeigin.

rud

/r̪ˠʊd̪ˠ/

Nì no gnothach sam bith, gu tric rud nach eilear ag ainmeachadh gu sònraichte.

seadh

/ʃɤɣ/

Facal a chleachdar gus aontachadh no gus dearbhadh a nochdadh; "tha" no "ceart".

sean

/ʃɛn/

A' comharrachadh rud no neach a tha air a bhith ann fada, no aosta.

seo

/ʃɔ/

Facal a chomharraicheas rud a tha faisg air an neach a tha a' bruidhinn.

sin

/ʃin/

ذلك

كلمة تُشير إلى شيء أبعد من المتحدث.

sinn

/ʃiɲ/

Riochdair pearsanta san chiad phearsa iolra, a' comharrachadh an neach a tha a' bruidhinn còmhla ri feadhainn eile.

taigh

/tɤj/

Togalach anns am bi daoine a' fuireach.

tapadh leat

/ˈt̪ʰapə lɛt̪ˠ/

Abairt a chleachdar gus taing a chur an cèill do aon neach.

tha

/ha/

Cruth làthaireach den ghnìomhair "bi", a' cur an cèill gu bheil rudeigin ann no ann an staid àraidh.

thig

/hig/

A' gluasad a dh'ionnsaigh an neach a tha a' bruidhinn no an ionaid seo.

thu

/u/

Riochdair pearsanta san dara pearsa singilte, a' comharrachadh an neach ris a bheilear a' bruidhinn.

trì

/t̪ʲrʲiː/

An àireamh a leanas dà; a' comharrachadh triùir no trì rudan.

tè

/tʲeː/

Boireannach; cuideachd riochdair airson "aon" boireann.

uair

/uərʲ/

Aonad ùine de thrì fichead mionaid; cuideachd "turas" no "àm".

uile

/ˈulə/

A' comharrachadh na h-uile no gach ball de bhuidheann gu lèir.

uisge

/ˈɯʃkʲə/

An leaghan soilleir gun dath a tha riatanach airson beatha; cuideachd uisge fhrasan.

àite

/ˈaːtʲə/

Ionad no ceàrnaidh sònraichte far a bheil rudeigin.

àm

/aːm/

Ùine no mòmaid sònraichte, no an t-àm mar bhun-bheachd.

àrd

/aːr̪ˠd̪ˠ/

A' comharrachadh rud a tha fada suas no aig ìre àrd.

às

/as/

Roimhear a' comharrachadh gluasad a-mach à ionad no tùs.

òg

/ɔːɡ/

A' comharrachadh neach no rud aig nach eil mòran aois.

ùr

/uːr/

A' comharrachadh rud nach robh ann no air a chleachdadh roimhe.