Browse Irish Vocabulary

a

/ə/

that

A relative particle that introduces a relative clause.

abair

/ˈabˠəɾʲ/

say

To express words with your mouth; to say something.

ach

/ax/

Cónasc a chuireth codarsnacht nó eisceacht in iúl.

ag

/ɛɟ/

Réamhfhocal a chuireth seilbh in iúl nó a chruthaíonn an aimsir leanúnach le briathar.

agus

/ˈaɡəsˠ/

Cónasc a nascann focail, frásaí nó clásail le chéile.

aimsir

/ˈamʲʃəɾʲ/

Staid an atmaisféir maidir le teas, báisteach, gaoth agus a leithéid.

ainm

/ˈanʲəmʲ/

An focal a thugtar ar dhuine, ar áit nó ar rud lena aithint.

amach

/əˈmˠax/

Dobhriathar a chuireth gluaiseacht ó áit istigh go háit amuigh in iúl.

amárach

/əˈmˠaːɾˠəx/

An lá i ndiaidh an lae inniu.

an

/ənˠ/

An t-alt cinnte a chuirtear roimh ainmfhocal chun rud ar leith nó rud aitheanta a chur in iúl.

anois

/əˈn̪ˠɪʃ/

Dobhriathar a chuireth an t-am láithreach in iúl ('now').

anseo

/ənˠˈʃɔ/

Dobhriathar a chuireth an áit ina bhfuil an cainteoir in iúl ('here').

ansin

/ənˠˈʃɪnʲ/

Dobhriathar a chuireth áit i bhfad ó láthair, nó an chéad tarlú eile in iúl ('there/then').

aon

/eːnˠ/

Uimhir a chuireth aon rud amháin in iúl, nó mír a chuireth 'any' in iúl.

ar

/ɛɾʲ/

Réamhfhocal a chuireth suíomh ar bharr ruda nó staid in iúl.

arís

/əˈɾʲiːʃ/

Dobhriathar a chuireth athdhéanamh ruda in iúl ('again').

as

/asˠ/

Réamhfhocal a chuireth bunús, foinse nó gluaiseacht amach in iúl.

athair

/ˈahəɾʲ/

Tuismitheoir fireann; fear a bhfuil leanbh aige.

beag

/bʲɛɡ/

Aidiacht a chuireth méid nó toirt bheag in iúl.

bean

/bʲanˠ/

Duine daonna baineann fásta.

bhí

/vʲiː/

was

Past tense form of the verb “to be,” used to express a state or location in the past.

bliain

/ˈbʲlʲiən̠ʲ/

Tréimhse dhá mhí dhéag; an t-achar a thógann sé ar an Domhan an ghrian a thimpeallú.

bord

/bˠoːɾˠd̪ˠ/

Ball troscáin le barr cothrom a sheastar ar chosa.

bí

/bʲiː/

An briathar substainteach a chuireth staid nó suíomh in iúl; foirm an fhréamh.

cad

/kad̪ˠ/

Forainm ceisteach a fhiafraíonn faoi rud ('what').

ceart

/caɾˠt̪ˠ/

right; correct

An adjective expressing accuracy or fairness.

chuig

/xɪɟ/

Réamhfhocal a chuireth cinn scríbe nó faighteoir gluaiseachta in iúl.

conas

/ˈkʊn̪ˠəsˠ/

Dobhriathar ceisteach a fhiafraíonn faoin mbealach a ndéantar rud ('how').

cuid

/kɪdʲ/

Sciar nó roinnt de rud iomlán; úsáidtear le seilbh a chur in iúl.

cá

/kaː/

where

An interrogative adverb asking about place ('where').

cé

/ceː/

Forainm ceisteach a fhiafraíonn faoi dhuine ('who') nó a thugann isteach ceist.

cén

/ceːnˠ/

Mír cheisteach a fhiafraíonn faoi rud ar leith ('what/which').

de

/dʲɛ/

Réamhfhocal a chuireth cuid de rud nó bunábhar in iúl.

deas

/dʲasˠ/

Aidiacht a chuireth taitneamhacht, dathúlacht nó cineáltas in iúl.

dhá

/ɣaː/

An uimhir a chuireth beirt nó dhá rud in iúl.

do

/d̪ˠə/

Réamhfhocal a chuireth faighteoir nó sprioc gnímh in iúl.

duine

/ˈd̪ˠɪnʲə/

Neach daonna aonair.

déan

/dʲeːnˠ/

Rud a chruthú, gníomh a chur i gcrích nó a chur i bhfeidhm.

eile

/ˈɛlʲə/

Aidiacht a chuireth rud breise nó difriúil in iúl ('other/another').

fada

/ˈfˠad̪ˠə/

Aidiacht a chuireth fad mór in achar nó in am in iúl.

faigh

/fˠaɟ/

Rud a fháil nó a bhaint amach; teacht i seilbh ruda.

faoi

/fˠiː/

Réamhfhocal a chuireth suíomh faoi rud nó ábhar cainte in iúl.

fear

/fʲaɾˠ/

Duine daonna fireann fásta.

feic

/fʲɛc/

Rud a bhrath leis na súile; radharc a fháil ar rud.

focal

/ˈfˠɔkəl̪ˠ/

Aonad teanga ina bhfuil brí, comhdhéanta de litreacha nó fuaimeanna.

féidir

/ˈfʲeːdʲəɾʲ/

Focal a chuireth indéantacht nó cead in iúl, in úsáid le 'is' ('possible/can').

féin

/heːnʲ/

Mír threisithe a chuireth béim ar an duine nó ar an rud céanna ('féin').

fíor

/fʲiːɾˠ/

Aidiacht a chuireth in iúl go bhfuil rud ag teacht leis an bhfírinne.

gach

/ɡax/

Mír a chuireth uilíocht nó gach ball de ghrúpa in iúl ('every/each').

Gaeilge

/ˈɡeːlʲɟə/

Teanga dhúchasach na hÉireann; teanga Cheilteach.

gan

/ɡan̪ˠ/

Réamhfhocal a chuireth easpa nó díothacht ruda in iúl.

go

/ɡə/

Mír a chuireth aidiacht i bhfeidhm mar dhobhriathar, nó cónasc a chiallaíonn 'that'.

go leor

/ɡə lʲoːɾˠ/

plenty

A phrase that expresses a sufficient quantity or a large number.

go raibh

/ɡə ɾˠɛvʲ/

Frása a chuireth mian nó guí in iúl, nó a nascann le briathar mar chlásal.

i

/ɪ/

Réamhfhocal a chuireth suíomh istigh in áit nó laistigh de rud in iúl.

iad

/iəd̪ˠ/

them

A third-person plural personal pronoun (objective or emphatic).

inniu

/ɪˈnʲʊv/

An lá reatha; an lá seo.

inné

/ɪˈnʲeː/

An lá roimh an lá inniu.

is

/ɪsˠ/

An chopail a nascann dhá ainmfhocal nó a chuireth aitheantas nó sainmhíniú in iúl.

isteach

/ɪʃˈtʲax/

inside

An adverb expressing movement from outside to inside.

le

/lʲɛ/

Réamhfhocal a chuireth cuideachta, uirlis nó cuspóir in iúl.

leabhar

/ˈl̠ʲəuɾˠ/

Bailiúchán leathanach ceangailte le chéile ina bhfuil téacs nó pictiúir le léamh.

leis

/lʲɛʃ/

Foirm réamhfhoclach den réamhfhocal 'le' don tríú pearsa uatha firinscneach ('with him/it').

lá

/l̪ˠaː/

An tréimhse ó éirí gréine go luí gréine, nó tréimhse cheithre uair fichead.

maith

/mˠa/

Aidiacht a chuireth caighdeán ard, dea-thréith nó fónamh in iúl.

maith liom

/mˠa lʲʊmˠ/

like

A phrase expressing liking or enjoyment of something.

mar

/mˠaɾˠ/

Cónasc a chuireth cúis in iúl ('because/as').

máthair

/ˈmˠaːhəɾʲ/

Tuismitheoir baineann; bean a bhfuil leanbh aici.

mé

/mʲeː/

Forainm pearsanta don chéad phearsa uatha.

mór

/mˠoːɾˠ/

Aidiacht a chuireth méid nó toirt mhór in iúl.

nach

/n̪ˠax/

Mír cheisteach dhiúltach nó choibhneasta dhiúltach.

nuair

/n̪ˠuəɾʲ/

Cónasc a chuireth am nó ócáid in iúl ('when').

ná

/n̪ˠaː/

Cónasc a úsáidtear i gcomparáidí ('than').

ní

/nʲiː/

not

A negative particle placed before a verb or before the copula to express negation.

níl

/nʲiːlʲ/

is not

Present negative form of the verb “to be”.

níos

/nʲiːsˠ/

more

A particle used to form the comparative degree of an adjective.

nó

/n̪ˠoː/

or

A conjunction that expresses a choice between two or more things.

obair

/ˈɔbˠəɾʲ/

Gníomhaíocht fhisiciúil nó intinne a dhéantar chun cuspóir a bhaint amach nó chun airgead a shaothrú.

rud

/ɾˠʊd̪ˠ/

thing

Anything; matter or things not specifically named.

saol

/sˠeːl̪ˠ/

An staid a bhaineann le bheith beo; ré nó tréimhse mhaireachtála duine.

sea

/ʃa/

Focal dearfach a úsáidtear le freagra dearfach a thabhairt ar cheist chopla ('yes').

seo

/ʃɔ/

this

A demonstrative element that indicates something near the speaker.

siad

/ʃiəd̪ˠ/

Forainm pearsanta don tríú pearsa iolra a úsáidtear mar ainmní.

sin

/ʃɪnʲ/

Mír thaispeántach a chuireth rud atá i bhfad ón gcainteoir in iúl.

sinn

/ʃiːnʲ/

us

Personal pronoun for the first-person plural (objective or emphatic).

suas

/sˠuəsˠ/

Dobhriathar a chuireth gluaiseacht in airde in iúl.

sé

/ʃeː/

Forainm pearsanta don tríú pearsa uatha firinscneach.

sí

/ʃiː/

Forainm pearsanta don tríú pearsa uatha baininscneach.

síos

/ʃiːsˠ/

down

An adverb that indicates downward movement.

tabhair

/t̪ˠuːɾʲ/

Rud a chur ar fáil do dhuine eile; bronnadh.

tar

/t̪ˠaɾˠ/

Gluaiseacht chuig an gcainteoir nó chuig áit ar leith.

teach

/tʲax/

Foirgneamh ina gcónaíonn daoine.

tá

/t̪ˠaː/

Foirm láithreach den bhriathar 'bí', a chuireth staid, suíomh nó tréith in iúl.

téigh

/tʲeː/

Gluaiseacht ó áit go háit; imeacht.

tú

/t̪ˠuː/

Forainm pearsanta don dara pearsa uatha.

uair

/uəɾʲ/

Tréimhse trí nóiméad is seasca; nó ócáid, babhta.

áit

/aːtʲ/

Suíomh nó ionad ar leith.

é

/eː/

Foirm chuspóireach nó threisithe den fhorainm firinscneach tríú pearsa uatha.

Éire

/ˈeːɾʲə/

An t-oileán agus an tír ina labhraítear an Ghaeilge go dúchasach.

ó

/oː/

Réamhfhocal a chuireth foinse, tús ama nó fáil ó dhuine in iúl.