Naršyti Airių žodyną

a

/ə/

kuris

Santykinė dalelytė, įvedanti šalutinį pažyminio sakinį.

abair

/ˈabˠəɾʲ/

Focail a chur in iúl le do bhéal; rud a rá.

ach

/ax/

Cónasc a chuireth codarsnacht nó eisceacht in iúl.

ag

/ɛɟ/

Réamhfhocal a chuireth seilbh in iúl nó a chruthaíonn an aimsir leanúnach le briathar.

agus

/ˈaɡəsˠ/

ir

Jungtukas, jungiantis žodžius, frazes ar sakinius.

aimsir

/ˈamʲʃəɾʲ/

oras

Atmosferos būsena, susijusi su šiluma, lietumi, vėju ir panašiais reiškiniais.

ainm

/ˈanʲəmʲ/

An focal a thugtar ar dhuine, ar áit nó ar rud lena aithint.

amach

/əˈmˠax/

Dobhriathar a chuireth gluaiseacht ó áit istigh go háit amuigh in iúl.

amárach

/əˈmˠaːɾˠəx/

An lá i ndiaidh an lae inniu.

an

/ənˠ/

An t-alt cinnte a chuirtear roimh ainmfhocal chun rud ar leith nó rud aitheanta a chur in iúl.

anois

/əˈn̪ˠɪʃ/

Dobhriathar a chuireth an t-am láithreach in iúl ('now').

anseo

/ənˠˈʃɔ/

Dobhriathar a chuireth an áit ina bhfuil an cainteoir in iúl ('here').

ansin

/ənˠˈʃɪnʲ/

Dobhriathar a chuireth áit i bhfad ó láthair, nó an chéad tarlú eile in iúl ('there/then').

aon

/eːnˠ/

Uimhir a chuireth aon rud amháin in iúl, nó mír a chuireth 'any' in iúl.

ar

/ɛɾʲ/

Réamhfhocal a chuireth suíomh ar bharr ruda nó staid in iúl.

arís

/əˈɾʲiːʃ/

Dobhriathar a chuireth athdhéanamh ruda in iúl ('again').

as

/asˠ/

iš

Priešdėlis ar prielinksnis, žymintis kilmę, šaltinį arba judėjimą iš vidaus į išorę.

athair

/ˈahəɾʲ/

Tuismitheoir fireann; fear a bhfuil leanbh aige.

beag

/bʲɛɡ/

Aidiacht a chuireth méid nó toirt bheag in iúl.

bean

/bʲanˠ/

moteris

Suaugusi moteris.

bhí

/vʲiː/

Foirm chaite den bhriathar 'bí', a chuireth staid nó suíomh san am atá caite in iúl.

bliain

/ˈbʲlʲiən̠ʲ/

Tréimhse dhá mhí dhéag; an t-achar a thógann sé ar an Domhan an ghrian a thimpeallú.

bord

/bˠoːɾˠd̪ˠ/

Ball troscáin le barr cothrom a sheastar ar chosa.

bí

/bʲiː/

An briathar substainteach a chuireth staid nó suíomh in iúl; foirm an fhréamh.

cad

/kad̪ˠ/

Forainm ceisteach a fhiafraíonn faoi rud ('what').

ceart

/caɾˠt̪ˠ/

Aidiacht a chuireth cruinneas nó cothrom na Féinne in iúl.

chuig

/xɪɟ/

Réamhfhocal a chuireth cinn scríbe nó faighteoir gluaiseachta in iúl.

conas

/ˈkʊn̪ˠəsˠ/

Dobhriathar ceisteach a fhiafraíonn faoin mbealach a ndéantar rud ('how').

cuid

/kɪdʲ/

Sciar nó roinnt de rud iomlán; úsáidtear le seilbh a chur in iúl.

cá

/kaː/

Dobhriathar ceisteach a fhiafraíonn faoi áit ('where').

cé

/ceː/

Forainm ceisteach a fhiafraíonn faoi dhuine ('who') nó a thugann isteach ceist.

cén

/ceːnˠ/

koks

Klausiamasis determinuojamasis žodis, klausiantis apie konkretų daiktą („kas/koks“).

de

/dʲɛ/

Réamhfhocal a chuireth cuid de rud nó bunábhar in iúl.

deas

/dʲasˠ/

Aidiacht a chuireth taitneamhacht, dathúlacht nó cineáltas in iúl.

dhá

/ɣaː/

du

Skaičius, kuriuo žymimi du žmonės ar du daiktai.

do

/d̪ˠə/

kam

Prielinksnis, nurodantis veiksmo gavėją arba tikslą.

duine

/ˈd̪ˠɪnʲə/

Neach daonna aonair.

déan

/dʲeːnˠ/

daryti

Sukurti ką nors, atlikti veiksmą ar jį įvykdyti.

eile

/ˈɛlʲə/

kitas

Būdvardis, reiškiantis papildomą arba kitokį daiktą („kitas“, „dar vienas“).

fada

/ˈfˠad̪ˠə/

Aidiacht a chuireth fad mór in achar nó in am in iúl.

faigh

/fˠaɟ/

Rud a fháil nó a bhaint amach; teacht i seilbh ruda.

faoi

/fˠiː/

Réamhfhocal a chuireth suíomh faoi rud nó ábhar cainte in iúl.

fear

/fʲaɾˠ/

Duine daonna fireann fásta.

feic

/fʲɛc/

Rud a bhrath leis na súile; radharc a fháil ar rud.

focal

/ˈfˠɔkəl̪ˠ/

žodis

Kalbos vienetas, turintis reikšmę, sudarytas iš raidžių arba garsų.

féidir

/ˈfʲeːdʲəɾʲ/

Focal a chuireth indéantacht nó cead in iúl, in úsáid le 'is' ('possible/can').

féin

/heːnʲ/

pats

Pabrėžiamoji dalelytė, pabrėžianti tą patį asmenį ar daiktą („pats“).

fíor

/fʲiːɾˠ/

Aidiacht a chuireth in iúl go bhfuil rud ag teacht leis an bhfírinne.

gach

/ɡax/

Mír a chuireth uilíocht nó gach ball de ghrúpa in iúl ('every/each').

Gaeilge

/ˈɡeːlʲɟə/

Teanga dhúchasach na hÉireann; teanga Cheilteach.

gan

/ɡan̪ˠ/

Réamhfhocal a chuireth easpa nó díothacht ruda in iúl.

go

/ɡə/

Mír a chuireth aidiacht i bhfeidhm mar dhobhriathar, nó cónasc a chiallaíonn 'that'.

go leor

/ɡə lʲoːɾˠ/

Frása a chuireth cainníocht dhóthanach nó líon mór in iúl.

go raibh

/ɡə ɾˠɛvʲ/

Frása a chuireth mian nó guí in iúl, nó a nascann le briathar mar chlásal.

i

/ɪ/

Réamhfhocal a chuireth suíomh istigh in áit nó laistigh de rud in iúl.

iad

/iəd̪ˠ/

Forainm pearsanta don tríú pearsa iolra (cuspóireach nó treisithe).

inniu

/ɪˈnʲʊv/

šiandien

Dabartinė diena; ši diena.

inné

/ɪˈnʲeː/

vakar

Diena prieš šiandieną.

is

/ɪsˠ/

An chopail a nascann dhá ainmfhocal nó a chuireth aitheantas nó sainmhíniú in iúl.

isteach

/ɪʃˈtʲax/

Dobhriathar a chuireth gluaiseacht ó áit amuigh go háit istigh in iúl.

le

/lʲɛ/

Réamhfhocal a chuireth cuideachta, uirlis nó cuspóir in iúl.

leabhar

/ˈl̠ʲəuɾˠ/

Bailiúchán leathanach ceangailte le chéile ina bhfuil téacs nó pictiúir le léamh.

leis

/lʲɛʃ/

Foirm réamhfhoclach den réamhfhocal 'le' don tríú pearsa uatha firinscneach ('with him/it').

lá

/l̪ˠaː/

An tréimhse ó éirí gréine go luí gréine, nó tréimhse cheithre uair fichead.

maith

/mˠa/

Aidiacht a chuireth caighdeán ard, dea-thréith nó fónamh in iúl.

maith liom

/mˠa lʲʊmˠ/

Frása a chuireth dúil nó taitneamh i rud in iúl.

mar

/mˠaɾˠ/

Cónasc a chuireth cúis in iúl ('because/as').

máthair

/ˈmˠaːhəɾʲ/

Tuismitheoir baineann; bean a bhfuil leanbh aici.

mé

/mʲeː/

aš

Asmeninis įvardis pirmam asmeniui vienaskaitoje.

mór

/mˠoːɾˠ/

Aidiacht a chuireth méid nó toirt mhór in iúl.

nach

/n̪ˠax/

Mír cheisteach dhiúltach nó choibhneasta dhiúltach.

nuair

/n̪ˠuəɾʲ/

Cónasc a chuireth am nó ócáid in iúl ('when').

ná

/n̪ˠaː/

Cónasc a úsáidtear i gcomparáidí ('than').

ní

/nʲiː/

Mír dhiúltach a chuirtear roimh bhriathar nó roimh an gcopail chun diúltú a chur in iúl.

níl

/nʲiːlʲ/

Foirm dhiúltach láithreach den bhriathar 'bí'.

níos

/nʲiːsˠ/

Mír a úsáidtear leis an gcéim chomparáideach den aidiacht a chruthú.

nó

/n̪ˠoː/

Cónasc a nochtann rogha idir dhá rud nó níos mó.

obair

/ˈɔbˠəɾʲ/

Gníomhaíocht fhisiciúil nó intinne a dhéantar chun cuspóir a bhaint amach nó chun airgead a shaothrú.

rud

/ɾˠʊd̪ˠ/

daiktas

Bet kas, medžiaga ar dalykas, nenurodytas konkrečiai.

saol

/sˠeːl̪ˠ/

gyvenimas

Būsena, susijusi su buvimu gyvam; žmogaus gyvenimo laikotarpis ar trukmė.

sea

/ʃa/

Focal dearfach a úsáidtear le freagra dearfach a thabhairt ar cheist chopla ('yes').

seo

/ʃɔ/

Mír thaispeántach a chuireth rud atá gar don chainteoir in iúl.

siad

/ʃiəd̪ˠ/

Forainm pearsanta don tríú pearsa iolra a úsáidtear mar ainmní.

sin

/ʃɪnʲ/

tas

Parodomasis žodis, nurodantis nuo kalbėtojo toli esantį daiktą.

sinn

/ʃiːnʲ/

Forainm pearsanta don chéad phearsa iolra (cuspóireach nó treisithe).

suas

/sˠuəsˠ/

Dobhriathar a chuireth gluaiseacht in airde in iúl.

sé

/ʃeː/

Forainm pearsanta don tríú pearsa uatha firinscneach.

sí

/ʃiː/

Forainm pearsanta don tríú pearsa uatha baininscneach.

síos

/ʃiːsˠ/

Dobhriathar a chuireth gluaiseacht anuas in iúl.

tabhair

/t̪ˠuːɾʲ/

Rud a chur ar fáil do dhuine eile; bronnadh.

tar

/t̪ˠaɾˠ/

Gluaiseacht chuig an gcainteoir nó chuig áit ar leith.

teach

/tʲax/

Foirgneamh ina gcónaíonn daoine.

tá

/t̪ˠaː/

yra

Veiksmažodžio „būti“ esamasis pavidalas, reiškiantis būseną, vietą ar ypatybę.

téigh

/tʲeː/

Gluaiseacht ó áit go háit; imeacht.

tú

/t̪ˠuː/

Forainm pearsanta don dara pearsa uatha.

uair

/uəɾʲ/

valanda; kartas

Trukmė, lygi šešiasdešimčiai minučių; arba proga, kartas.

áit

/aːtʲ/

Suíomh nó ionad ar leith.

é

/eː/

jį

Trečiojo asmens vienaskaitos vyriškosios giminės įvardžio galininkinė arba pabrėžiamoji forma.

Éire

/ˈeːɾʲə/

An t-oileán agus an tír ina labhraítear an Ghaeilge go dúchasach.

ó

/oː/

Réamhfhocal a chuireth foinse, tús ama nó fáil ó dhuine in iúl.