Naršyti Kazachų žodyną

адам

/aˈdam/

Ойлау, сөйлеу қабілеті бар, еңбек ететін тірі жан; кісі.

аз

/az/

Саны, мөлшері шамалы; көптің қарама-қарсысы.

айт

/ajt/

Ойды, хабарды сөзбен жеткізу; «айту» етістігінің түбірі.

ал

/al/

Бір нәрсені қолға түсіру, иемдену; «алу» етістігінің түбірі.

алыс

/aˈləs/

Ара қашықтығы көп, қашық орналасқан; жақынның қарама-қарсысы.

ана

/aˈna/

Бала туған әйел; шеше.

ақша

/aqˈʃa/

Тауар мен қызметтің құнын өлшейтін, айырбас құралы болатын зат.

бала

/baˈla/

Жасы кіші адам; ата-ананың ұрпағы.

бар

/bar/

Бір нәрсенің болуын, өмір сүруін білдіретін сөз.

бер

/ber/

Бір нәрсені біреуге ұсыну, табыстау; «беру» етістігінің түбірі.

бол

/bol/

Бір күйге ену, пайда болу, орындалу мағынасын беретін «болу» етістігінің түбірі.

біз

/bɘz/

Сөйлеушінің өзін және басқаларды қоса атайтын бірінші жақ көпше есімдігі.

біл

/bɘl/

Бір нәрсе туралы мәлімет, ұғым, дағды болу; «білу» етістігінің түбірі.

бір

/bɘr/

Санның ең кіші бүтін бірлігі; санау реті бойынша алғашқы сан.

бірақ

/bɘˈraq/

Қарама-қарсы ойды байланыстыратын қарсылықты жалғаулық.

бүгін

/bʏˈɡɘn/

Осы күні, дәл қазіргі тәулікте.

бұл

/bʊl/

Жақын тұрған зат не адамды нұсқайтын сілтеу есімдігі.

бәрі

/bæˈrɘ/

Түгел, толығымен, барлығы деген мағынаны білдіретін жалпылау есімдігі.

да

/da/

«Тағы, сондай-ақ» мағынасын қосатын демеулік шылау; сөздің соңғы дыбысына қарай «де, та, те» болып өзгереді.

де

/de/

Айту, сөйлеу мағынасын білдіретін етістік түбірі.

дейін

/deˈjɘn/

Мезгіл не орынның шегін білдіретін септеулік шылау; шейін.

деп

/dep/

Айтылған сөзді, ойды немесе себепті жалғастыратын көмекші сөз; «деу» етістігінің көсемше түрі.

дос

/dos/

Өзара сыйластық пен сенімге негізделген жақын адам; жора.

еді

/eˈdɘ/

Өткен шақты немесе бұрынғы жайды білдіретін «е» көмекші етістігінің түрі.

ел

/el/

Белгілі бір аумақта тұратын халық; мемлекет.

ертең

/erˈteŋ/

Бүгінгі күннен кейінгі тәулік; келер күн.

жаз

/ʒaz/

Әріп, сөз таңбалау арқылы ойды қағазға түсіру; «жазу» етістігінің түбірі.

жаман

/ʒaˈman/

Сапасы, қасиеті нашар, жағымсыз; жақсының қарама-қарсысы.

жаса

/ʒaˈsa/

Бір нәрсені жасап шығару, дайындау, орындау; «жасау» етістігінің түбірі.

жақсы

/ʒaqˈsə/

Сапасы, қасиеті көңілден шығатын, тәуір; жаманның қарама-қарсысы.

жақын

/ʒaˈqən/

Ара қашықтығы аз, таяу орналасқан; алыстың қарама-қарсысы.

жаңа

/ʒaˈŋa/

Жақында пайда болған, бұрын болмаған; ескінің қарама-қарсысы.

жер

/ʒer/

Адам, жан-жануар тіршілік ететін топырақты бет; орын.

жол

/ʒol/

Бір жерден екінші жерге баратын жолақ; сапар өтетін жер.

жоқ

/ʒoq/

Сұраққа теріс жауап беретін немесе келіспеуді білдіретін сөз.

жыл

/ʒəl/

Он екі айдан тұратын уақыт мөлшері.

жүр

/ʒʏr/

Аяқпен қозғалу, жол жүру; тіршілік ету; «жүру» етістігінің түбірі.

жұмыс

/ʒʊˈməs/

Тіршілік ету, табыс табу үшін атқарылатын еңбек, кәсіп.

және

/ʒæˈne/

Бір текті сөздерді не сөйлемдерді байланыстыратын жалғаулық шылау.

иә

/ɪjæ/

Растауды, келісімді білдіретін сөз; жоқтың қарама-қарсысы.

кейін

/keˈjɘn/

Бір оқиғадан соңғы мезгілді білдіретін септеулік шылау; соң.

кел

/kel/

Сөйлеушіге не белгілі бір орынға қарай жақындау, жету; «келу» етістігінің түбірі.

керек

/keˈrek/

Қажет, міндетті түрде болуы тиіс нәрсе; қажеттілікті білдіретін сөз.

кет

/ket/

Бір жерден шығып, алыстау, жүріп кету; «кету» етістігінің түбірі.

кеше

/keˈʃe/

Бүгінгі күннің алдындағы тәулік; өткен күн.

кім

/kɘm/

Адамды атап сұрауға арналған сұрау есімдігі.

кісі

/kɘˈsɘ/

Жеке адам; көбіне сыпайы мәнде айтылатын сөз.

кітап

/kɘˈtap/

Мәтін мен суреттер басылған, оқуға арналған беттердің жинағы.

кіші

/kɘˈʃɘ/

Көлемі, мөлшері не жасы жағынан аз; үлкеннің қарама-қарсысы.

күн

/kʏn/

Таң атқаннан кеш батқанға дейінгі мезгіл; тәулік.

көз

/kɵz/

Адам мен жануардың көру мүшесі.

көп

/kɵp/

Саны, мөлшері мол; аздың қарама-қарсысы.

көр

/kɵr/

Көзбен байқау, қарау, аңғару; «көру» етістігінің түбірі.

махаббат

/maħabˈbat/

Біреуге деген терең сүйіспеншілік, ыстық сезім.

мектеп

/mekˈtep/

Балаларға білім беретін оқу орны.

мемлекет

/memleˈket/

Белгілі бір аумақ пен халықты билейтін саяси ұйым; ел.

мен

/men/

Сөйлеп тұрған адамның өзін атайтын жіктеу есімдігі; бірінші жақ жекеше түрі.

мына

/məˈna/

Дәл жанындағы, көз алдындағы затты нұсқайтын сілтеу есімдігі.

мүмкін

/mʏmˈkɘn/

Болу ықтималдығын, күмәнді болжамды білдіретін сөз; бәлкім.

мұнда

/mʊnˈda/

Осы жерде, осы орында деген мәнді білдіретін сілтеу үстеуі.

не

/ne/

Заттың атын, мәнін сұрайтын сұрау есімдігі.

немесе

/neˈmese/

Таңдау, балама мәнін білдіретін талғаулықты жалғаулық.

ол

/ol/

Сөзде аталған үшінші жақтағы адамды немесе затты көрсететін есімдік.

осы

/oˈsə/

Жақын әрі белгілі затты, оқиғаны нұсқайтын сілтеу есімдігі.

оқы

/oˈqə/

Жазуды танып, мәтінді түсіну; білім алу; «оқу» етістігінің түбірі.

рахмет

/raχˈmet/

Алғыс, ризашылықты білдіретін сөз.

себебі

/seˈbebɘ/

Себепті түсіндіретін жалғаулық; өйткені, неге десеңіз.

сен

/sen/

Сөйлесіп отырған адамды атайтын жіктеу есімдігі; екінші жақ жекеше, бейресми түрі.

сияқты

/sɘˈjaqtə/

Ұқсастықты, теңеуді білдіретін септеулік шылау; тәрізді, сықылды.

сол

/sol/

Бұрын аталған не белгілі затты, адамды нұсқайтын сілтеу есімдігі.

солай

/soˈlaj/

Сол күйде, сол сияқты, дәл сондай деген мәнді білдіретін үстеу.

сондықтан

/sonˈdəqtan/

Алдыңғы ойдың салдарын білдіретін жалғаулық; сол себепті.

су

/sʊw/

Түссіз, дәмсіз мөлдір сұйықтық; тіршілікке қажетті зат.

сөз

/sɵz/

Белгілі бір мағынаны білдіретін тілдің ең кіші дыбыстық бірлігі.

тамақ

/taˈmaq/

Адам қоректенетін ас; ішіп-жейтін зат.

тағы

/taˈʁə/

Қайталауды, үстеуді білдіретін сөз; және де, тағы бір рет.

тек

/tek/

Шектеуді, тек соны ғана білдіретін демеулік шылау; тек қана.

туралы

/tʊwraˈlə/

Бір нәрсе жайлы, ол жөнінде деген мәнді білдіретін септеулік шылау.

тіл

/tɘl/

Адамдар өзара түсінісетін сөйлеу құралы.

тұр

/tʊr/

Тік күйде болу, орнынан тұру; «тұру» етістігінің түбірі.

уақыт

/waˈqət/

Оқиғалардың өтуін өлшейтін ұғым; мезгіл, шақ.

істе

/ɘsˈte/

Бір жұмысты, әрекетті орындау; «істеу» етістігінің түбірі.

ғана

/ʁaˈna/

Шектеу мәнін білдіретін демеулік шылау; басқа емес, тек сол.

қазір

/qaˈzɘr/

Дәл осы уақытта, осы сәтте; бұл мезгілде.

қайда

/qajˈda/

Бағыт-бағдарды, орынды сұрайтын сұрау есімдігі.

қала

/qaˈla/

Халқы көп, әкімшілік әрі мәдени орталық болатын ірі елді мекен.

қалай

/qaˈlaj/

Іс-әрекеттің қалпын, түрін, тәсілін сұрайтын сұрау есімдігі.

қандай

/qanˈdaj/

Заттың сын-сапасын, түрін сұрайтын сұрау есімдігі.

қара

/qaˈra/

Көзді бір нәрсеге бағыттау, назар салу; «қарау» етістігінің түбірі.

қашан

/qaˈʃan/

Іс-әрекеттің мезгілін, уақытын сұрайтын сұрау есімдігі.

қой

/qoj/

Бір нәрсені орнына орналастыру, тоқтату немесе аяқтау мағынасын беретін етістік.

қол

/qol/

Адамның иығынан саусаққа дейінгі жоғарғы аяқ мүшесі.

үй

/ʏj/

Адам тұратын, баспана ететін құрылыс; тұрғын жай.

үлкен

/ʏlˈken/

Көлемі, мөлшері не жасы жағынан мол, зор; кішінің қарама-қарсысы.

үшін

/ʏˈʃɘn/

Мақсатты, себепті немесе кімге арналғанын білдіретін септеулік шылау.

әйел

/æˈjel/

Ұрғашы жынысты ересек адам; еркектің қарама-қарсысы.

әке

/æˈke/

Баланың еркек жынысты туған атасы; ата.

әр

/ær/

Жеке-жеке алынған, әрбір деген мағынаны білдіретін есімдік.

өмір

/ɵˈmɘr/

Тіршіліктің дүниеге келуден өлгенге дейінгі бүкіл кезеңі; тұрмыс.

өте

/ɵˈte/

Сын-сапаның шектен тыс күштілігін білдіретін үстеу; аса, тым.